به گزارش نسیم امروز، گسترش ساخت‌وسازهای غیرمجاز در حریم شهرهای خراسان‌شمالی به یکی از موضوعات مورد توجه نمایندگان استان تبدیل شده است؛ موضوعی که به گفته آنان، تنها با برخورد پس از وقوع تخلف حل نمی‌شود و نیازمند نظارت پیشگیرانه، اجرای یکسان قانون و هماهنگی دستگاه‌های مسئول است.

نمایندگان استان در نشست شورای برنامه‌ریزی و توسعه، از مسئولان خواستند اجازه شکل‌گیری تخلفات جدید را ندهند و در برخورد با تخلفات موجود نیز قانون را بدون تبعیض اجرا کنند.

هادی قوامی، نماینده مردم اسفراین، بام و صفی‌آباد در مجلس، در هفتمین نشست شورای برنامه‌ریزی و توسعه خراسان‌شمالی گفت: همه مدیران و مسئولان موظف‌اند از ایجاد ساخت‌وسازهای غیرمجاز جلوگیری کنند و به وظایف قانونی خود در این زمینه عمل کنند.

او اجرای بدون تبعیض قانون را یکی از راه‌های مهار این پدیده دانست و گفت: اگر مقررات به شکل یکسان درباره همه اجرا شود، زمینه برای کاهش ساخت‌وسازهای غیرمجاز فراهم خواهد شد.

قوامی ساخت‌وسازهای غیرمجاز در حریم شهرها را پدیده‌ای مرتبط با تغییرات اجتماعی و اقتصادی، از جمله شتاب شهرنشینی و مهاجرت‌های گسترده روستایی دانست؛ پدیده‌ای که به گفته او در صورت بی‌توجهی می‌تواند ابعاد گسترده‌تری پیدا کند.

او خواستار برخورد با متخلفان و قرار گرفتن این موارد در اولویت تخریب شد و بر ضرورت پرهیز از هرگونه دوگانگی در اجرای مقررات تأکید کرد.

پیامدهای ساخت‌وساز خارج از ضابطه

محمدمهدی شهریاری، نماینده مردم شش شهرستان خراسان‌شمالی در مجلس، نیز کنترل ساخت‌وساز را یکی از الزامات توسعه متوازن شهرها دانست.

به گفته او، مدیریت توسعه شهری عمدتاً از طریق ضوابط و مقررات ساخت‌وساز انجام می‌شود و بی‌توجهی به این مقررات می‌تواند تغییرات گسترده‌ای در ساختار کالبدی، محیط زیست و شرایط اجتماعی مناطق شهری ایجاد کند.

شهریاری هشدار داد که گسترش ساخت‌وسازهای غیرمجاز می‌تواند پیامدهایی مانند تغییر سیمای شهری، از بین رفتن منابع، تعرض به حریم رودخانه‌ها، آلودگی‌های زیست‌محیطی و دشوار شدن ارائه خدمات شهری را به همراه داشته باشد.

او همچنین رعایت نشدن ضوابط ساخت‌وساز را عاملی دانست که مدیریت شهری را ناچار به نظارت مستمر و انجام اقدامات کنترلی می‌کند.

در واقع، مسئله فقط به شکل و ظاهر ساختمان‌ها محدود نمی‌شود؛ ساخت‌وساز خارج از ضابطه می‌تواند در بلندمدت نحوه دسترسی شهروندان به خدمات، شبکه‌های حمل‌ونقل، زیرساخت‌های شهری و حتی منابع طبیعی پیرامون شهرها را تحت تأثیر قرار دهد.

تأکید بر نظارت پیش از تخلف

عباس قدرتی، نماینده مردم شیروان در مجلس، بر ضرورت تغییر رویکرد از برخورد پس از تخلف به نظارت پیشگیرانه تأکید کرد.

او گفت: باید پیش از آغاز ساخت‌وساز، اقدامات لازم برای جلوگیری از تخلف انجام شود تا برخوردهای بعدی هزینه بیشتری به مدیریت شهری و شهروندان تحمیل نکند.

به گفته قدرتی، ساخت‌وساز بدون پروانه، رعایت نکردن اصول ایمنی و استحکام بنا، تغییر کاربری، ضعف نظارت فنی، افزایش تراکم، اضافه‌ارتفاع و ساخت‌وساز برخلاف ضوابط از جمله تخلفاتی هستند که علاوه بر ایجاد ناهماهنگی در سیمای شهری، می‌توانند پیامدهای اجتماعی نیز داشته باشند.

او تأکید کرد : نظارت باید از مرحله پیش از شروع عملیات ساختمانی جدی گرفته شود؛ چرا که جلوگیری از شکل‌گیری تخلف، معمولاً هزینه و پیچیدگی کمتری نسبت به برخورد با بنای احداث‌شده دارد.

بی تردید سخنان نمایندگان خراسان‌شمالی نشان می‌دهد مسئله ساخت‌وساز غیرمجاز را نمی‌توان صرفاً با افزایش برخوردهای پس از وقوع تخلف مدیریت کرد. نقطه اصلی چالش، پیشگیری، نظارت مؤثر و اجرای یکسان مقررات است.

اگر ساخت‌وساز خارج از ضابطه در مراحل اولیه شناسایی نشود، برخورد با آن در مراحل بعدی می‌تواند با هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی بیشتری همراه باشد.

از سوی دیگر، تأکید بر اجرای بدون تبعیض قانون، مستقیماً به اعتماد عمومی به نظام نظارت شهری مربوط می‌شود؛ زیرا هرگونه برداشت از اجرای دوگانه مقررات می‌تواند اثربخشی سیاست‌های کنترلی را کاهش دهد.

بنابراین، ترکیب نظارت پیشگیرانه، هماهنگی دستگاه‌ها، برخورد قانونی و شفافیت در فرآیند رسیدگی می‌تواند مسیر کنترل این پدیده را از واکنش پس از تخلف به مدیریت پیشگیرانه تغییر دهد.

گفتنی است: ساخت‌وساز در حریم شهرها طی سال‌های گذشته تحت تأثیر عواملی مانند گسترش محدوده‌های شهری، افزایش تقاضای مسکن، تغییرات اقتصادی و مهاجرت از روستاها به شهرها به یکی از مسائل مدیریت شهری تبدیل شده است.

قوانین و مقررات شهرسازی برای کنترل این روند، ضوابط مشخصی درباره صدور پروانه، کاربری زمین، تراکم، ارتفاع، ایمنی و استحکام ساختمان‌ها تعیین کرده‌اند. با این حال، کنترل ساخت‌وساز نیازمند همکاری مجموعه‌ای از دستگاه‌های مسئول، نظارت مستمر و واکنش به‌موقع در مراحل اولیه است؛ موضوعی که اکنون نمایندگان خراسان‌شمالی نیز بر آن تأکید دارند.