به گزارش نسیم امروز ، خادمی مدیرمسئول روزنامه نسیم خراسان شمالی در یادداشتی نوشت:

در سال‌هایی نه‌چندان دور، تابستان برای نوجوانان و جوانان روستاها با بازی‌های محلی، شب‌نشینی‌های خانوادگی، مراسم آیینی و جشن‌های سنتی معنا پیدا می‌کرد؛ اما در شرایط امروز مهاجرت و کم‌رنگ شدن برنامه‌های فرهنگی، بسیاری از این رسم‌ها را به حاشیه رانده است.

خراسان شمالی با تنوع قومیتی کم‌نظیر خود، گنجینه‌ای از فرهنگ‌ها و آیین‌های قدیمی را در دل دارد؛ از مراسم‌های سنتی کرمانج‌ها و ترکمن‌ها گرفته تا موسیقی مقامی، بازی‌های بومی و جشن‌های محلی که هرکدام بخشی از هویت فرهنگی این استان محسوب می‌شوند.

با این حال بسیاری از فعالان فرهنگی معتقدند نسل جدید آشنایی عمیقی با این میراث ارزشمند ندارد و اگر برای انتقال آن برنامه‌ریزی نشود، بخشی از فرهنگ بومی استان به تدریج فراموش خواهد شد.

در برخی روستاهای هدف گردشگری استان، هنوز هم نشانه‌هایی از این سنت‌ها دیده می‌شود. برگزاری مراسم آیینی، جشنواره‌های محلی، نمایشگاه‌های صنایع‌دستی و موسیقی‌های سنتی توانسته تا حدی شور و نشاط اجتماعی را زنده نگه دارد. اما کارشناسان فرهنگی می‌گویند این برنامه‌ها محدود، مقطعی و اغلب بدون استمرار هستند؛ در حالی که جوانان امروز بیش از هر زمان دیگری به فضاهای فرهنگی، نشاط اجتماعی و هویت‌بخشی نیاز دارند.

تابستان می‌تواند بهترین فرصت برای احیای این ظرفیت‌ها باشد. اوقات فراغت دانش‌آموزان و دانشجویان، زمانی مناسب برای برگزاری جشنواره‌های فرهنگی، آموزش موسیقی‌های بومی، بازی‌های محلی، شاهنامه‌خوانی، اجرای آیین‌های سنتی و اردوهای فرهنگی در روستاها و مناطق گردشگری است.

بسیاری از خانواده‌ها نیز از نبود برنامه‌های سالم و هدفمند برای فرزندان خود گلایه دارند و معتقدند اگر امکانات فرهنگی در شهرهای کوچک و روستاها فراهم شود، جوانان کمتر به سمت آسیب‌های اجتماعی یا سرگرمی‌های ناسالم سوق پیدا می‌کنند.

فعالان اجتماعی در خراسان شمالی بر این باورند که فعالیت‌های فرهنگی تنها یک برنامه تفریحی نیست، بلکه ابزاری برای حفظ هویت، افزایش همبستگی اجتماعی و ایجاد امید در جامعه محسوب می‌شود. آنان می‌گویند وقتی نوجوان یک روستا در اجرای یک آیین سنتی مشارکت می‌کند یا هنر بومی منطقه خود را می‌آموزد، احساس تعلق بیشتری به زادگاه و فرهنگش پیدا می‌کند؛ احساسی که می‌تواند از مهاجرت‌های بی‌رویه و گسست‌های اجتماعی نیز جلوگیری کند.

در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، رویدادهای فرهنگی محلی نه‌تنها به حفظ سنت‌ها کمک کرده بلکه به جاذبه گردشگری و رونق اقتصادی نیز تبدیل شده است. خراسان شمالی نیز ظرفیت آن را دارد که با برنامه‌ریزی منسجم، جشنواره‌های فرهنگی و آیینی را به فرصتی برای جذب گردشگر و ایجاد درآمد برای روستاییان تبدیل کند. برگزاری بازارچه‌های صنایع‌دستی، اجرای موسیقی محلی، معرفی غذاهای سنتی و مسابقات بازی‌های بومی می‌تواند هم نشاط اجتماعی ایجاد کند و هم اقتصاد محلی را رونق بخشد.

با این حال، بسیاری از دهیاران و فعالان فرهنگی از کمبود بودجه و نبود حمایت‌های کافی هم گلایه دارند. آنان معتقدند فعالیت‌های فرهنگی در روستاها نباید تنها به مناسبت‌های خاص محدود شود. ایجاد خانه‌های فرهنگ، حمایت از گروه‌های هنری محلی، اختصاص بودجه برای جشنواره‌های تابستانی و استفاده از ظرفیت جوانان تحصیل‌کرده می‌تواند مسیر احیای فرهنگ بومی استان را هموار کند.

مسئولان فرهنگی و اجرایی استان باید توجه داشته باشند که نسل امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند امید، نشاط و احساس هویت است.

اگر برنامه‌ریزی مناسبی برای اوقات فراغت جوانان انجام نشود، فاصله بین نسل‌ها عمیق‌تر خواهد شد و بسیاری از آیین‌های قدیمی تنها در کتاب‌ها و خاطرات باقی خواهند ماند. احیای سنت‌ها و آیین‌های بومی، صرفاً نگاه به گذشته نیست؛ بلکه تلاشی برای ساختن آینده‌ای ریشه‌دار و باهویت برای نسل جدید است.

کاهش فاصله بین نسل‌ها نیازمند زبان مشترک فرهنگی است و این زبان، در دل آیین‌ها، موسیقی‌ها، بازی‌ها و سنت‌های بومی نهفته است. وقتی جوانان در فعالیت‌های فرهنگی مشارکت می‌کنند، علاوه بر آشنایی با هویت تاریخی خود، احساس تعلق اجتماعی بیشتری پیدا می‌کنند. این موضوع در استان‌هایی مانند خراسان شمالی که دارای تنوع قومی و فرهنگی گسترده هستند، اهمیت دوچندان دارد؛ زیرا فرهنگ بومی می‌تواند به عامل وحدت و انسجام اجتماعی تبدیل شود.

از سوی دیگر، بی‌توجهی به برنامه‌های فرهنگی در روستاها و شهرهای کوچک، زمینه‌ساز افزایش آسیب‌های اجتماعی و گسترش شکاف نسلی خواهد شد.

امروز سرمایه‌گذاری در حوزه فرهنگ، تنها هزینه نیست بلکه نوعی سرمایه‌گذاری اجتماعی بلندمدت محسوب می‌شود. اگر مسئولان استان نگاه جدی‌تری به ظرفیت‌های فرهنگی و آیینی داشته باشند، می‌توان از تابستان و اوقات فراغت جوانان به فرصتی برای نشاط اجتماعی، رونق گردشگری و حفظ هویت بومی خراسان شمالی تبدیل کرد.