به گزارش نسیم امروز، روزنامه نسیم در یادداشتی نوشت:

در میان دغدغه‌های توسعه‌ای خراسان شمالی، آنچه کمتر به چشم می‌آید اما نقشی بنیادین در آینده استان دارد، فرهنگ است؛ و در دل این مفهوم، کتابخانه‌های روستایی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای گسترش آگاهی و ارتقای سرمایه اجتماعی، همچنان در حاشیه توجه قرار دارند. در حالی که بسیاری از روستاهای استان با محدودیت‌های زیرساختی مواجه‌اند، نبود یا کمبود کتابخانه‌های فعال، به یکی از چالش‌های جدی در مسیر تحقق عدالت فرهنگی تبدیل شده است.

در بسیاری از روستاهای این استان، دانش‌آموزان و جوانان برای دسترسی به منابع مطالعاتی، ناچارند مسافت‌های طولانی را تا نزدیک‌ترین شهر طی کنند؛ موضوعی که در عمل، فرصت مطالعه و رشد فرهنگی را برای آن‌ها محدود می‌کند. این در حالی است که کتابخانه‌های روستایی، در صورت تجهیز و فعال‌سازی، می‌توانند به کانون‌های پویا برای یادگیری، تبادل اندیشه و حتی کاهش آسیب‌های اجتماعی تبدیل شوند.

کارشناسان حوزه فرهنگ بر این باورند که توسعه کتابخانه‌های روستایی، تنها به معنای ساخت یک ساختمان یا تأمین چند قفسه کتاب نیست، بلکه نیازمند یک نگاه جامع به کارکردهای فرهنگی و اجتماعی این مراکز است. یک کتابخانه فعال می‌تواند محل برگزاری کارگاه‌های آموزشی، نشست‌های فرهنگی، فعالیت‌های هنری و برنامه‌های تربیتی باشد؛ نقشی که در بسیاری از مناطق توسعه‌یافته، به‌خوبی ایفا می‌شود.

با این حال، واقعیت میدانی در خراسان شمالی نشان می‌دهد که بسیاری از کتابخانه‌های روستایی یا وجود ندارند، یا در صورت وجود، با کمبود منابع، نیروی انسانی و برنامه‌های جذاب مواجه‌اند. در برخی موارد، ساختمان‌هایی به‌عنوان کتابخانه احداث شده‌اند، اما به دلیل نبود کتاب‌های به‌روز یا نبود کتابدار، عملاً کارکردی ندارند.

یکی از معلمان روستایی در این‌باره می‌گوید: دانش‌آموزان ما انگیزه یادگیری دارند، اما وقتی دسترسی به کتاب و منابع مناسب ندارند، این انگیزه به‌مرور کاهش پیدا می‌کند.

او معتقد است که اگر کتابخانه‌های روستایی تقویت شوند، می‌توانند نقش مهمی در کشف و پرورش استعدادهای بومی ایفا کنند.

از سوی دیگر، گسترش فضای مجازی و دسترسی محدود برخی روستاها به اینترنت، اهمیت کتابخانه‌های فیزیکی را دوچندان کرده است. در شرایطی که بسیاری از دانش‌آموزان امکان استفاده از منابع آنلاین را ندارند، کتابخانه می‌تواند تنها پنجره آن‌ها به دنیای دانش و اطلاعات باشد.

با این وجود، برخی اقدامات مثبت نیز در سال‌های اخیر صورت گرفته است؛ از راه‌اندازی کتابخانه‌های سیار گرفته تا تلاش برای تجهیز برخی مراکز فرهنگی در روستاها. اما این اقدامات، هنوز به سطحی نرسیده که بتواند پاسخگوی نیاز گسترده استان باشد. به‌ویژه در مناطقی که پراکندگی جمعیت بالاست، برنامه‌ریزی دقیق‌تر و سرمایه‌گذاری هدفمندتر ضروری به نظر می‌رسد.

نقش نهادهای فرهنگی و آموزشی در این میان بسیار مهم است. هماهنگی میان دستگاه‌هایی مانند آموزش و پرورش، نهاد کتابخانه‌ها و سایر متولیان فرهنگی، می‌تواند به هم‌افزایی در این حوزه منجر شود. همچنین، مشارکت مردم محلی و استفاده از ظرفیت نیروهای داوطلب، می‌تواند به پویایی بیشتر این مراکز کمک کند.

از منظر توسعه‌ای، تقویت کتابخانه‌های روستایی را باید به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری بلندمدت در نظر گرفت؛ سرمایه‌گذاری‌ای که نتایج آن در قالب افزایش سطح آگاهی، کاهش آسیب‌های اجتماعی و تقویت هویت فرهنگی نمود پیدا می‌کند. تجربه بسیاری از کشورها نشان داده که توجه به زیرساخت‌های فرهنگی، یکی از پیش‌نیازهای توسعه پایدار است.

در نهایت، باید پذیرفت که عدالت فرهنگی، بدون دسترسی برابر به منابع دانشی، محقق نخواهد شد. کتابخانه‌های روستایی، اگرچه شاید در مقایسه با پروژه‌های عمرانی بزرگ، کم‌هزینه به نظر برسند، اما تأثیر آن‌ها بر آینده یک جامعه، به‌مراتب عمیق‌تر و ماندگارتر است.

باید گفت: کتابخانه‌های روستایی در خراسان شمالی، ظرفیتی مغفول اما حیاتی برای توسعه فرهنگی هستند؛ ظرفیتی که اگر به‌درستی شناخته و تقویت شود، می‌تواند به یکی از موتورهای محرک پیشرفت اجتماعی در استان تبدیل شود.

بی‌توجهی به این حوزه، به معنای از دست دادن فرصت‌هایی است که می‌تواند نسل آینده را توانمندتر، آگاه‌تر و آماده‌تر برای مواجهه با چالش‌های پیش‌رو کند.