به گزارش نسیم امروز، جایگاه هیئات مذهبی در جامعه ایران، همواره فراتر از برگزاری مراسم سوگواری و مناسبت‌های دینی تعریف شده است. این نهادهای مردمی در کنار کارکردهای مذهبی و فرهنگی، در دوره‌های مختلف نقشی اجتماعی نیز ایفا کرده‌اند.

اکنون، تأکید مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان شمالی بر ضرورت حضور فعال هیئات در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی، بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که مرز میان فعالیت مذهبی، مسئولیت اجتماعی و موضع‌گیری سیاسی این تشکل‌ها کجاست.

مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان شمالی، در نشست هم‌اندیشی با مسئولان و خادمان هیئات مذهبی استان، بر ضرورت نقش‌آفرینی این مجموعه‌ها در حوزه «جهاد تبیین» و آنچه خونخواهی شهدا خواند، تأکید کرد.

حجت‌الاسلام ناصر هدایتی با اشاره به جایگاه هیئات مذهبی در ساختار فرهنگی جمهوری اسلامی گفت این مجموعه‌ها باید در تقویت معرفت دینی، حفظ امید اجتماعی و تبیین مسائل مرتبط با سرنوشت کشور نقش‌آفرین باشند.

او با انتقاد از رویکردی که آن را انفعال یا سکولاریسم در هیئات مذهبی توصیف کرد، گفت هیئت مذهبی نمی‌تواند نسبت به سرنوشت نظام بی‌تفاوت باشد و باید برای تقویت و استحکام آن از ظرفیت اجتماعی و فرهنگی خود استفاده کند.

حجت‌الاسلام هدایتی، همچنین با اشاره به آموزه‌های عاشورا، بر ضرورت موضع‌گیری روشن در برابر آنچه تقابل حق و باطل می‌خواند، تأکید کرد. او سکوت در چنین شرایطی را دارای پیامد دانست و با استناد به مفاهیم مطرح در زیارت عاشورا، مسئولیت افراد و گروه‌ها را فراتر از پرهیز از مشارکت مستقیم در ظلم ارزیابی کرد.

او در بخش دیگری از سخنانش، مفهوم خونخواهی را فراتر از یک شعار دانست و آن را با عدالت‌خواهی، بازدارندگی و فرهنگ مقاومت مرتبط کرد. او با اشاره به واقعه عاشورا و قیام مختار، گفت ترویج این فرهنگ از جمله عواملی است که به گفته او، دشمنان را نگران می‌کند.

مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان شمالی در پایان از آمادگی این اداره‌کل برای تقویت توانمندی‌های معرفتی و مهارتی هیئات خبر داد و از مسئولان این مجموعه‌ها خواست جوانان مستعد و دارای توانایی بیان را برای شرکت در دوره‌های تخصصی جهاد تبیین معرفی کنند.

به گفته او، سازمان تبلیغات اسلامی با بهره‌گیری از استادان کشوری، زمینه برگزاری این دوره‌های آموزشی را فراهم خواهد کرد.

آنچه مسلم است ، سخنان مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان شمالی، بیانگر دیدگاهی است که برای هیئات مذهبی، افزون بر کارکرد آیینی، مسئولیتی فعال در عرصه عمومی و دفاع از نظام سیاسی قائل است. بر اساس این دیدگاه، هیئت مذهبی نباید صرفاً به برگزاری مراسم محدود بماند، بلکه باید در شکل‌دهی به نگرش‌ها و رفتارهای اجتماعی نیز نقش داشته باشد.

با این حال، ارزیابی این رویکرد مستلزم توجه به چند موضوع است.

نخست، هیئات مذهبی از ظرفیت اجتماعی قابل توجهی برخوردارند؛ زیرا ارتباط آن‌ها با مردم، به‌ویژه در مناسبت‌های مذهبی، امکان انتقال مفاهیم اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی را فراهم می‌کند. این ظرفیت می‌تواند در ترویج مسئولیت‌پذیری، کمک به نیازمندان، تقویت همبستگی اجتماعی و گفت‌وگو درباره مسائل عمومی به کار گرفته شود.

دوم، جهاد تبیین زمانی می‌تواند به افزایش آگاهی عمومی کمک کند که بر ارائه اطلاعات دقیق، استدلال روشن، پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و پذیرش امکان گفت‌وگو استوار باشد. اقناع مخاطبان، به‌ویژه نسل جوان، صرفاً با تأکید بر ضرورت همراهی حاصل نمی‌شود؛ بلکه به شناخت دغدغه‌های آنان و پاسخ‌های مستدل نیز نیاز دارد.

سوم، نسبت میان هیئات مذهبی و عرصه سیاست، موضوعی است که می‌توان از منظرهای مختلف درباره آن بحث کرد. تأکید بر مسئولیت اجتماعی این مجموعه‌ها لزوماً به معنای یکسان بودن دیدگاه همه اعضا یا مخاطبان آن‌ها نیست. توجه به تنوع اجتماعی و فراهم کردن امکان پرسشگری می‌تواند به حفظ ارتباط هیئات با طیف گسترده‌تری از جامعه کمک کند.

همچنین، پیوند دادن مفاهیم عاشورایی با مسائل روز، هنگامی اثرگذارتر خواهد بود که علاوه بر بیان مواضع اعتقادی، به ارزش‌هایی مانند عدالت‌خواهی، مسئولیت‌پذیری، مقابله با ظلم و رعایت حقوق مردم نیز توجه شود.

در نهایت، موفقیت برنامه‌های جهاد تبیین را نمی‌توان تنها با تعداد دوره‌های آموزشی یا میزان مشارکت هیئات سنجید. میزان اعتماد مخاطبان، کیفیت محتوای ارائه‌شده، توانایی پاسخ‌گویی به پرسش‌های نسل جوان و آثار اجتماعی فعالیت‌ها نیز معیارهایی برای ارزیابی این برنامه‌ها هستند.

به گزارش خبرنگار ما؛ هیئات مذهبی در ایران از دیرباز علاوه بر برگزاری مراسم دینی و آیین‌های سوگواری، در شکل‌گیری ارتباطات اجتماعی و انتقال سنت‌های مذهبی نقش داشته‌اند. پس از انقلاب اسلامی، بخشی از این مجموعه‌ها در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی مرتبط با ساختار رسمی کشور نیز مشارکت کرده‌اند.

در سال‌های اخیر، موضوع جهاد تبیین به یکی از محورهای مورد تأکید مسئولان فرهنگی و تبلیغی تبدیل شده است. نشست مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان شمالی با مسئولان و خادمان هیئات مذهبی نیز در همین چارچوب برگزار شده و بر آموزش نیروهای جوان، تقویت فعالیت‌های تبیینی و افزایش نقش‌آفرینی این مجموعه‌ها در عرصه عمومی تمرکز داشته است.