به گزارش نسیم امروز، این طرح برای نخستین بار با رویکرد ثبتی‌مبنا اجرا خواهد شد؛ روشی که به گفته رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان، بر اطلاعات موجود در پایگاه‌های داده دستگاه‌های اجرایی تکیه دارد و مراجعه حضوری به خانوارها را به موارد ضروری محدود می‌کند.

حسن نادری، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خراسان‌شمالی، اعلام کرد که مأموران آمارگیر از دوم آبان‌ماه تا پایان این ماه، اطلاعات مورد نیاز برای به‌روزرسانی داده‌های جمعیتی و مسکن استان را گردآوری می‌کنند.

به گفته او، تمامی مناطق شهری و روستایی استان در محدوده اجرای این طرح قرار دارند و اطلاعات جمع‌آوری‌شده، مبنایی برای شناخت دقیق‌تر وضعیت جمعیت و مسکن خواهد بود.

تفاوت اصلی این دوره از سرشماری با شیوه‌های پیشین، استفاده از روش ثبتی‌مبناست.

در این روش، به‌جای اتکای گسترده به مراجعه مستقیم مأموران به خانوارها، اطلاعات موجود در سامانه‌ها و پایگاه‌های اطلاعاتی دستگاه‌های اجرایی مبنای اصلی کار قرار می‌گیرد.

نادری با اشاره به اینکه سرشماری نفوس و مسکن پیش‌تر در دوره‌های ۱۰ ساله انجام می‌شد، گفت : روش جدید امکان به‌روزرسانی اطلاعات در فاصله‌های زمانی کوتاه‌تر را فراهم می‌کند و دسترسی به داده‌های جدیدتر را افزایش می‌دهد.

مرحله مجازی این سرشماری از ۲۵ مهرماه آغاز شده است. بر اساس اعلام رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان، برای برخی خانوارهایی که اطلاعات آن‌ها در پایگاه‌های دستگاه‌های اجرایی ناقص است، پیامک اطلاع‌رسانی ارسال شده تا سرپرستان خانوار نسبت به بررسی و تکمیل اطلاعات مورد نیاز اقدام کنند.

افرادی که این پیامک را دریافت کرده‌اند، باید با مراجعه مستقیم به سامانه «دولت من»، اطلاعات خود را بررسی و در صورت نیاز تکمیل کنند.

نادری در عین حال درباره پیامک‌های جعلی هشدار داد و تأکید کرد: پیامک‌های مرتبط با سرشماری صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی دارند و هیچ لینکی در آن‌ها برای شهروندان ارسال نمی‌شود.

او از مردم خواست برای تکمیل اطلاعات، شخصاً وارد سامانه مربوط شوند و از باز کردن لینک‌های احتمالی در پیامک‌های ناشناس خودداری کنند.

بر اساس توضیحات ارائه‌شده، مراجعه حضوری مأموران به خانوارها تنها در شرایطی انجام می‌شود که اطلاعات مورد نیاز در سامانه‌ها موجود نباشد، ناقص باشد یا برای اطمینان از صحت داده‌های ثبت‌شده، بررسی میدانی ضرورت پیدا کند. مأموران در این موارد اطلاعات ناقص را تکمیل یا داده‌های موجود را صحت‌سنجی خواهند کرد.

اجرای این طرح در خراسان‌شمالی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ استانی در شمال شرق ایران که به گفته اطلاعات ارائه‌شده، ۴۴ درصد جمعیت آن در مناطق روستایی زندگی می‌کنند.

شناخت دقیق پراکندگی جمعیت، وضعیت سکونت و ویژگی‌های خانوارها می‌تواند در برنامه‌ریزی برای توزیع خدمات عمومی، توسعه زیرساخت‌های روستایی، تأمین مسکن و تخصیص منابع نقش داشته باشد. در استانی با سهم قابل توجه جمعیت روستایی، به‌روز بودن اطلاعات جمعیتی برای تصمیم‌گیری درباره نیازهای مناطق مختلف اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

با این حال، میزان موفقیت سرشماری تنها به استفاده از فناوری یا کاهش مراجعه حضوری وابسته نیست. کیفیت اطلاعات موجود، هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و امکان اصلاح خطاهای احتمالی، از عوامل تعیین‌کننده در دستیابی به نتایج قابل اتکاست.

دقت آماری، پیش‌شرط تصمیم‌گیری مؤثر

حرکت به سمت سرشماری ثبتی‌مبنا را می‌توان تلاشی برای نوسازی نظام آمارگیری و کاهش هزینه‌ها و دشواری‌های جمع‌آوری اطلاعات دانست. این روش در صورت برخورداری از پایگاه‌های اطلاعاتی دقیق و به‌روز، می‌تواند امکان شناخت سریع‌تر تغییرات جمعیتی و برنامه‌ریزی متناسب با نیازهای جامعه را فراهم کند.

با این حال، اتکا به داده‌های دستگاه‌های اجرایی زمانی نتیجه‌بخش خواهد بود که اطلاعات این سامانه‌ها کامل، هماهنگ و قابل تطبیق باشند. احتمال ثبت اطلاعات تکراری، تغییر محل سکونت خانوارها، تأخیر در به‌روزرسانی داده‌ها و پوشش ناکافی برخی گروه‌ها از جمله مواردی است که باید در اجرای چنین طرحی مورد توجه قرار گیرد.

این موضوع در خراسان‌شمالی، به‌ویژه در مناطق روستایی و سکونتگاه‌های پراکنده، اهمیت دارد.

اگر اطلاعات برخی خانوارها در سامانه‌ها ثبت نشده یا به‌روز نباشد، شناسایی و اصلاح این موارد باید با دقت انجام شود تا تصویر نهایی سرشماری با واقعیت جمعیتی استان فاصله نداشته باشد.

از سوی دیگر، اطلاع‌رسانی شفاف درباره شیوه اجرای طرح و راه‌های امن تکمیل اطلاعات، می‌تواند اعتماد عمومی را افزایش دهد و از سوءاستفاده افراد سودجو جلوگیری کند.

در نهایت، ارزش سرشماری زمانی مشخص می‌شود که داده‌های حاصل از آن به تصمیم‌های اجرایی منجر شود؛ تصمیم‌هایی که در تخصیص امکانات آموزشی و درمانی، توسعه راه‌های روستایی، تأمین آب، برنامه‌ریزی مسکن و توزیع عادلانه خدمات بازتاب پیدا کنند. سرشماری دقیق، نقطه آغاز برنامه‌ریزی مؤثر است، نه پایان آن.

یادآور می شود: سرشماری عمومی نفوس و مسکن در ایران پیش‌تر عمدتاً در دوره‌های ۱۰ ساله و با مراجعه مستقیم مأموران به خانوارها انجام می‌شد.

در روش ثبتی‌مبنا، اطلاعات پایگاه‌ها و سامانه‌های دستگاه‌های اجرایی نقش اصلی را در تهیه آمار جمعیتی بر عهده دارند و مراجعه میدانی بیشتر برای تکمیل یا صحت‌سنجی داده‌ها به کار می‌رود.

اجرای این شیوه مستلزم استانداردسازی و هماهنگی اطلاعات دستگاه‌هاست تا آمار نهایی بتواند مبنایی قابل اعتماد برای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری قرار گیرد.