به گزارش نسیم امروز، روزنامه نسیم در گزارشی نوشت: چالش‌هایی که نه‌تنها تصمیم برای ازدواج را به تعویق انداخته، بلکه بنیان خانواده را نیز با آسیب‌هایی روبه‌رو کرده است. در استان خراسان شمالی، این مسئله به‌واسطه شرایط اقتصادی، فرهنگی و مدیریتی، جلوه‌ای ملموس‌تر یافته است.

بر اساس آمارهای رسمی، در ۱۱ ماهه سال ۱۴۰۳ حدود ۶۰۱۸ واقعه ازدواج در خراسان شمالی ثبت شده و نرخ ازدواج در این استان حدود ۷ در هزار گزارش شده است.

این در حالی است که هم‌زمان تعداد قابل توجهی از جوانان همچنان در وضعیت تجرد باقی مانده‌اند؛ به‌طوری که در یک برآورد، حدود ۱۵۰ هزار جوان مجرد در این استان وجود دارد.

این شکاف میان تمایل به ازدواج و تحقق آن، نشان‌دهنده موانع ساختاری و اجتماعی جدی است.

از سوی دیگر، مسئله اقتصادی به‌عنوان اصلی‌ترین مانع ازدواج شناخته می‌شود. در خراسان شمالی، نزدیک به ۸ تا ۹ هزار متقاضی وام ازدواج در صف دریافت تسهیلات قرار دارند و بسیاری از آنان به‌دلیل عدم دسترسی به این منابع مالی، قادر به شروع زندگی مشترک نیستند. این وضعیت نشان می‌دهد که حتی سیاست‌های حمایتی موجود نیز در اجرا با چالش مواجه‌اند و نمی‌توانند پاسخگوی نیاز واقعی جوانان باشند.

روایت واقعی؛ ازدواجی که به تعویق افتاد

علی، جوان ۲۹ ساله اهل بجنورد، یکی از هزاران جوانی است که تصمیم به ازدواج گرفته اما در مسیر آن متوقف شده است. او با داشتن مدرک کارشناسی و شغل موقت، می‌گوید: «سه سال است که نامزد کرده‌ام، اما هنوز نتوانسته‌ام خانه‌ای اجاره کنم. هر بار که برای وام ازدواج اقدام کردم، یا ضامن نداشتم یا در صف طولانی ماندم.» نامزد او نیز به‌دلیل فشارهای اقتصادی خانواده، بارها موضوع جدایی را مطرح کرده است.

این روایت، تصویری واقعی از وضعیت بسیاری از جوانان است؛ جایی که عشق و تمایل به تشکیل خانواده، در برابر موانع اقتصادی و اداری رنگ می‌بازد.

چالش‌های چندلایه؛ از اقتصاد تا فرهنگ

بررسی‌ها نشان می‌دهد که مشکلات ازدواج تنها به مسائل اقتصادی محدود نمی‌شود. بیکاری، نبود امنیت شغلی، افزایش هزینه‌های مسکن و تورم، مهم‌ترین عوامل اقتصادی هستند. اما در کنار آن، عوامل فرهنگی نیز نقش پررنگی دارند. تغییر سبک زندگی، افزایش توقعات، تضعیف اعتماد میان جوانان و دخالت‌های خانواده‌ها از جمله این عوامل است.

در خراسان شمالی، کارشناسان به نبود بسترهای مناسب برای آشنایی سالم و هدفمند جوانان اشاره کرده‌اند. همچنین، برخی الگوهای نادرست در انتخاب همسر و ضعف در آموزش مهارت‌های زندگی مشترک، به افزایش طلاق و بی‌اعتمادی منجر شده است.

نکته قابل توجه دیگر، سن ازدواج در استان است. بیشترین فراوانی ازدواج در گروه سنی ۲۰ تا ۲۴ سال ثبت شده، در حالی که در میان زنان حتی گروه سنی ۱۵ تا ۱۹ سال نیز سهم قابل توجهی دارد. این موضوع نشان‌دهنده وجود دو روند متضاد است: از یک‌سو ازدواج‌های زودهنگام و از سوی دیگر افزایش تجرد در سنین بالاتر.

تحلیل سیاست‌ها؛ فاصله میان قانون و اجرا

در سال‌های اخیر، سیاست‌های متعددی برای تسهیل ازدواج جوانان در کشور تدوین شده است؛ از جمله پرداخت وام ازدواج، حمایت از اشتغال و مسکن جوانان، و اجرای قانون جوانی جمعیت. اما تجربه خراسان شمالی نشان می‌دهد که مشکل اصلی نه در نبود قانون، بلکه در ضعف اجرا و نظارت است.

برای مثال، با وجود تخصیص منابع مالی قابل توجه برای وام ازدواج، بخش زیادی از این اعتبارات به‌دلیل بروکراسی بانکی و نبود هماهنگی میان دستگاه‌ها، به متقاضیان نرسیده است. این مسئله باعث شده سیاستی که می‌توانست تسهیل‌گر باشد، به عاملی برای ناامیدی تبدیل شود.

از سوی دیگر، سیاست‌های فرهنگی نیز به‌صورت پراکنده و بدون انسجام اجرا می‌شوند. نبود مراکز تخصصی و فراگیر برای آموزش مهارت‌های زندگی، مشاوره پیش از ازدواج و ایجاد بسترهای سالم برای انتخاب همسر، از خلأهای جدی در این حوزه است.

باید گفت که واقعیت آن است که ازدواج در خراسان شمالی و به‌طور کلی در کشور، به یک مسئله چندبعدی تبدیل شده است که حل آن نیازمند نگاه جامع و هماهنگ است. تمرکز صرف بر وام و تسهیلات مالی، بدون توجه به اشتغال پایدار، مسکن، آموزش و فرهنگ‌سازی، نمی‌تواند گرهی از کار جوانان باز کند.

اگر سیاست‌گذاری‌ها به سمت ایجاد «زیست‌بوم ازدواج» حرکت نکند یعنی مجموعه‌ای از حمایت‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی به‌صورت هم‌زمان و هدفمند ، شکاف میان میل به ازدواج و امکان تحقق آن، عمیق‌تر خواهد شد و پیامدهای آن در قالب کاهش نرخ ازدواج، افزایش تجرد و آسیب‌های اجتماعی بروز خواهد کرد.