به گزارش نسیم امروز، متن یادداشت خادمی مدیرمسئول روزنامه نسیم خراسان شمالی به شرح زیر است:
بجنورد در نیمه دوم سال ۱۴۰۵، دیگر در مرحله انتظار برای آینده نیست؛ بخشی از آیندهای که درباره آن سخن گفته میشد، همین امروز پیش روی شهروندان قرار دارد. پروژههای عمرانی در حال اجرا، طرحهای نیمهتمام، مسائل حملونقل عمومی، توسعه شبکه فاضلاب، وضعیت آب، فضای سبز، بدهی دستگاهها به شهرداری و تلاش برای ایجاد منابع درآمدی پایدار، مجموعهای از مسائلی است که آینده مرکز خراسان شمالی را شکل میدهد.
اما در میان همه این مباحث، یک پرسش اساسی همچنان پابرجاست: بجنورد قرار است فقط بزرگتر شود یا قرار است بهتر زندگیپذیر شود؟ مسلما این دو الزاماً یکی نیستند.
ممکن است شهری توسعه پیدا کند، محدوده آن گسترش یابد، ساختمانهای بیشتری ساخته شود و پروژههای عمرانی تازهای به فهرست طرحهای شهری اضافه شود؛ اما اگر شهروند همچنان برای رفتوآمد، دسترسی به خدمات، برخورداری از زیرساختهای مناسب، فضای عمومی و محیطزیست مطلوب با مشکل مواجه باشد، نمیتوان صرفاً از روی افزایش حجم ساختوساز، درباره موفقیت توسعه شهری قضاوت کرد.
توسعه واقعی زمانی اتفاق میافتد که رشد کالبدی شهر با ارتقای کیفیت زندگی مردم همراه شود.
یکی از نمونههای مهم، شبکه فاضلاب است. فاضلاب از آن دسته زیرساختهایی است که شاید در نگاه اول جذابیت پروژههای بزرگ عمرانی را نداشته باشد، اما مستقیماً با سلامت عمومی، محیطزیست و کیفیت زندگی شهروندان ارتباط دارد. شهری که توسعه پیدا میکند، باید همزمان زیرساختهای پنهان و حیاتی خود را نیز توسعه دهد. در غیر این صورت، بخشی از هزینه رشد امروز، به مسئلهای جدی برای سالهای آینده تبدیل خواهد شد.
حملونقل عمومی نیز باید در مرکز برنامهریزی آینده بجنورد قرار گیرد. افزایش جمعیت و توسعه محدوده شهری، بدون تقویت ناوگان و زیرساختهای حملونقل عمومی، میتواند به افزایش ترافیک، مصرف سوخت و هزینه رفتوآمد مردم منجر شود. بنابراین سؤال آینده شهر تنها این نیست که چه خیابان یا تقاطعی ساخته میشود؛ بلکه باید پرسید شهروند بجنوردی چگونه، با چه زمان و هزینهای و با چه کیفیتی در شهر جابهجا خواهد شد؟
از سوی دیگر، پروژههای نیمهتمام همچنان یکی از چالشهای مدیریت شهری هستند. محدودیت منابع مالی ایجاب میکند که میان «آغاز پروژه جدید» و «تکمیل پروژه موجود» انتخابی منطقی صورت گیرد.
گاهی تکمیل یک طرح ضروری که سالها در انتظار اعتبار مانده، میتواند تأثیر بیشتری بر زندگی مردم داشته باشد تا آغاز چند پروژه جدید که احتمال دارد سالها بعد به بهرهبرداری برسند.
در این میان، وضعیت مالی شهرداری نیز موضوعی تعیینکننده است. شهر بدون منابع مالی پایدار نمیتواند خدمات پایدار ارائه کند.
وابستگی بیش از اندازه به درآمدهای ناپایدار، بهویژه درآمدهای ناشی از ساختوساز، مدیریت شهری را در برابر رکود اقتصادی آسیبپذیر میکند. بجنورد برای سالهای پیشرو نیازمند مدل درآمدی متنوعتری است؛ مدلی که ضمن تأمین هزینههای اداره شهر، فشار مضاعفی بر شهروندان وارد نکند و از ظرفیتهای اقتصادی، گردشگری، خدماتی و سرمایهگذاری شهر بهره بگیرد.
مطالبات شهرداری از دستگاهها و نهادها نیز در همین چارچوب قابل بررسی است. منابعی که باید برای ارائه خدمات و اجرای پروژههای شهری هزینه شود، وقتی در قالب مطالبات وصولنشده باقی میماند، عملاً بخشی از توان مدیریت شهری را محدود میکند. بنابراین تعیین تکلیف بدهیها و مطالبات میان دستگاهها، صرفاً یک موضوع مالی نیست؛ مسئلهای مرتبط با توان اداره شهر و سرعت اجرای پروژههاست.
فضای سبز و فضاهای عمومی نیز نباید قربانی نگاه صرفاً عمرانی شوند. شهر برای زندگی انسان ساخته میشود، نه فقط برای عبور خودرو و ساخت ساختمان. پارک، پیادهراه، فضای عمومی، دسترسی مناسب به خدمات و محیط سالم، بخشی از زیرساخت زندگی شهری است. اگر قرار است بجنورد شهری برای ماندن، کار کردن و زندگی کردن باشد، این مؤلفهها باید در متن برنامهریزی قرار گیرند، نه در حاشیه آن.
البته در ارزیابی وضعیت موجود، نباید تلاشهای صورتگرفته برای توسعه زیرساختها و اجرای پروژههای شهری را نادیده گرفت. تأمین منابع، اجرای طرحهای عمرانی و تلاش برای حل مشکلات انباشته، فرآیندی زمانبر و دشوار است و طبیعی است که همه مسائل شهر در کوتاهمدت حل نشوند.
مسئله اصلی، اکنون بیش از آنکه نفی این تلاشها باشد، تعیین اولویت و تبدیل مجموعه اقدامات پراکنده به یک تصویر منسجم از آینده بجنورد است.
بدون تردید بجنورد در نیمه دوم ۱۴۰۵ بیش از آنکه به یک فهرست بلندتر از پروژهها نیاز داشته باشد، به یک تعریف روشن از «شهر مطلوب» نیاز دارد. اگر هدف، صرفاً افزایش حجم ساختوساز و توسعه کالبدی باشد، ممکن است برخی شاخصهای عمرانی بهبود پیدا کنند، اما این بهتنهایی تضمینکننده کیفیت زندگی نیست.
معیار موفقیت مدیریت شهری باید در زندگی روزمره مردم قابل مشاهده باشد: آیا رفتوآمد آسانتر شده؟ آیا زیرساخت فاضلاب متناسب با توسعه شهر پیش رفته؟ آیا پروژههای نیمهتمام کاهش یافتهاند؟ آیا فضای سبز و فضاهای عمومی توسعه پیدا کردهاند؟ آیا شهرداری به سمت درآمدهای پایدار حرکت کرده است؟ و آیا شهروند احساس میکند هزینه توسعه، به بهبود واقعی زندگی او منجر شده است؟
این پرسشها میتواند مبنای ارزیابی مسیر پیشروی بجنورد باشد.
بجنورد برای آینده، الزاماً به شهری بزرگتر نیاز ندارد؛ به شهری نیاز دارد که زندگی در آن آسانتر، سالمتر، کمهزینهتر و انسانیتر باشد.
اگر توسعه شهری را از نگاه شهروند ببینیم، آنگاه پروژه فقط زمانی موفق است که بخشی از یک مسئله واقعی مردم را حل کند. در غیر این صورت، ممکن است شهری داشته باشیم که هر روز بزرگتر میشود، اما کیفیت زندگی در آن به همان نسبت رشد نمیکند.
چالش اصلی بجنورد در سالهای پیشرو، ساختن بیشتر نیست؛ درستتر ساختن و بهتر زندگیپذیر کردن شهر است.
