سه شنبه, 03 مرداد 1396 05:21

پنج شنبه, 31 فروردين 1396 ساعت 11:52
  • .

حاشیه پررنگ تر ازمتن؛ برگزاری مسابقات بین المللی قرآن وظیفه آموزش و پرورش نیست

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 یک کارشناس آموزش قرآن در مقاله ای با عنوان«حاشیه پررنگ تر ازمتن» نوشت: برگزاری مسابقات بین المللی قرآن، وظیفه آموزش و پرورش نیست.

به گزارش نسیم امروز، رضا نباتی، کارشناس آموزش قرآن، از مؤلفین کتاب های درسی و دانشجوی دکترای فلسفه تعلیم تربیت اسلامی در این مقاله به جایگاه قرآن و فعالیت های قرآنی و... اشاره کرده است که متن کامل این مقاله به شرح زیر از نظرتان می گذرد.

مقام معظم رهبری سال 1396 را مانند سال قبل سال « اقتصاد مقاومتی» نام گذاری کردند. این که یک وزارت خانه ای با اعتبارات معین، کاری را که خارج از مأموریت و وظایف ذاتی آن دستگاه اجرایی است، انجام دهد؛ آیا مغایر با شعار سال نیست !!؟

طبق قانون، وظیفه برگزاری مسابقات قرآن، ویژه افراد زیر16 سال بر عهده سازمان اوقاف و امور خیریه است. این سازمان وظیفه دارد که مسابقات قرآن « شکوفه ها » را برگزار کند؛ نه آن که در بخش هایی از مراسم، مشارکت داشته باشد.

از آن جا که وظیفه و مأموریت ذاتی وزارت آموزش و پرورش با توجه به دبیری کمیسیون آموزش عمومی قرآن کشور، تحقق اهداف آموزش عمومی قرآن است؛ هزینه کردن اعتبارات قرآنی اختصاص یافته در جایی به غیر از موضوع آموزش عمومی قرآن، محل اشکال جدی است.

با نیم نگاهی به جایگاه قرآن و فعالیت های قرآنی در اسناد بالادستی وزارت آموزش و پرورش،مانند سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری، سند تحولبنیادین آموزش و پرورش، قانون برنامه پنجم توسعه، سند برنامه درسی ملی،موضوع روشن تر می شود.

این حساسیت از آن جهت است که با تشکیل شورای توسعه فرهنگ قرآنی،آرزوی چندین ساله جامعه قرآنی کشور محقق شد و نیز با تشکیل کمیسیون آموزش عمومی قرآن در وزارت آموزش و پرورش،اعتبارات چند ده میلیاردی برای آموزش عمومی قرآن اختصاص یافت. اما در عمل، علی رغم وجود اسناد تحولی و تشکیلات اجرایی، و تخصیص اعتبارات،اقدام مؤثری در زمینه تحقق اهداف برداشته نشده است.

به طور مثال : این وزارت خانه در طول چند سال گذشته فقط به نام « آموزش عمومی قرآن » حدود50 میلیارد تومان دریافت کرده است.

- این مبلغ عظیم که در جای خود می توانست گره های زیادی را باز کند، در کجا هزینه شده است !؟

- آیا ریالی از این اعتبارات در راستای اهداف آموزش عمومی قرآن، هزینه شده است !؟

- آیا حتی به یک نفر معلم با اهداف آموزش عمومی قرآن و روش های آموزش آشنا شده است !؟

- آیا از این مبلغ به یک مدرسه محروم روستایی اینکشور حداقل امکانات آموزش قرآن مانند لوحه آموزش قرآن، کتاب راهنمای معلم، لوح فشرده صوتی آیات درسی داده شده است !؟

و بالآخره این که

- اعتبارات مسابقات بین المللی امسال، از کدام سرفصل تأمین می شود !؟

نباید فراموش کرد که بیش از ده سال پیش در چنین روزهایی (12/2/1385 ) رهبرمعظم انقلاب ازمهجوریت قرآن در وزارت آموزش و پرورشبه شدت گلایه کردنده و فرمودند :« قرآن در آموزش وپرورشحقیقتاً مهجور واقع شده است.علت این است که در دورانیطولانی، قرآن در آموزش وپرورش ما، بهخصوص در آن سنین یادگیری مهجور بودهاست.بعد از پیروزی انقلاب اسلامی،توقع این بود که یککارِ کارستانی انجام بگیرد.کارهایی هم شده است،لیکنجای حضور قرآن در دوره‌هایگوناگون- چه دبستان، چه دبیرستان و چه راهنمایی - واقعاً خالی است. باید فکر بشود. امروز خوشبختانه حرکت قرآنی در کشورخیلی خوب است؛ لیکن در آموزش و پرورش باید نهادینه شود. »

و باز نباید فراموش کرد در دولت قبل هم به نام قرآن، «10هزار مدرسه قرآنی»،« طرح ملی حفظ قرآن کریم »، « تاسیس مدارس تخصصی قرآن » و ... تشکیل شد؛اما در دولت جدید همگی به دلیل وجود اشکالات متعد از جمله مشکلات قانونی ( که به دلیل شتابزدگی و عدم کارشناسی توسط بخش های ذی ربط به وجود آمده بود. ) یک شبه تعطیل گردید. ( و البته با تضییع ده ها میلیارد از اعتبارات آموزش عمومی قرآن که متاسفانه تنها جنبه شرمساری بیش تر را برای مجریان به دنبال داشت. )

از این جهت، جا دارد به بهانه بررسی جایگاه مسابقات بین المللی قرآن دانش آموزی در اسناد تحولی، ابعاد مهجوریت قرآن در بزرگ ترین نهاد مسئول آموزش قرآن کشور بررسی شود. امید است متولیان فرهنگی و قرآنی کشور نسبت به رفع مهجوریت از قرآن اقدام لازم را مبذول دارند.

الف- سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری به وزارت آموزش و پرورش

در بند4-4 ابلاغیه مقام معظم رهبری آمده است :« توسعه فرهنگ و معارف اسلامی و یادگیری قرآن(روخوانی، روان خوانی و مفاهیم) و تقویت انس دانش آموزان با قرآن و سیره پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و اهل بیت(علیهم السلام) و گسترش فرهنگ اقامه نماز. »

نکته جالب اینجاست که :اولاً ) مقام معظم رهبری در سیاست های ابلاغی تنها به نام یک درس، آن هم « قرآن » اشاره فرموده اند.ثانیاً )ایشان تنها به ذکر نام بسنده نکرده و به ابعاد و جزئیات مطالبه خود از آموزش و پرورش هم به روشنی پرداخته اند.این مطلب حاکی از آن است که معظم له موضوع قرآن در آموزش و پرورش را با حساسیت دنبال می کنند.

ب- قانون برنامه پنجم توسعه

در بخش الف ماده (9 )این سند آمده است : « ارائه برنامهجامع آموزش قرآن اعم از روان‌خوانی وفهم قرآنوبرنامه تلفیقی قرآن، معارف اسلامی وعربی با اهداف قرآنی»

ج- سند تحول بنیائین آموزش و پرورش

در راهکار3/1 این سند چنین آمده است : « ... تقویت انس با قرآن در دانش‌آموزان و توسعه فرهنگ و سواد قرآنی با اصلاح برنامه‌ها و توانمندسازی معلمان در راستای «‌ تقویت مهارت روخوانی و روان‌خوانی در دوره ابتدایی، آشنایی با مفاهیم کلیدی قرآن در دوره متوسطه اول و آموزش معارف قرآنی در متوسطه دوم » براساس « منشور توسعه فرهنگ قرآنی. »

د- سند برنامه درسی ملی

حوزه تربیت و یادگیری قرآن وعربی، دومین حوزه از حوزه های یازده گانه سند برنامه درسی ملی استکه در آن از قرآن به عنوان یکی از منابع اخذ معارف اسلامی، یاد شده و قرآن کریم را کتاب هدایت انسان ها دانسته است.و نیز در بخش ضرورت وکارکرد حوزه قرآن آمده است :

« قرآن کریم، به عنوان منبع وحی الهی و منبع اصلی اعتقادات، اخلاق و احکام است. توانایی خواندن همراه با درک معنا، تدبر در قرآن و انس با آن، سبب ورود هر فرد مسلمان به دریای معارف اسلامی است. یادگیری زبان عربی به عنوان زبان قرآن سبب می شود که فرد بتواند به طور مستقیم با کتاب الهی ارتباط برقرار کند، آن را بفهمد و از رهنمودهای آن بهره ببرد. ».

و همچنین در قلمرو حوزه تربیت و یادگیری قرآن کریم آمده است : « حد نهایی یادگیری در این درس به شرح زیر است:

1- توانایی خواندن صحیح و روان قرآن کریم؛

2- توانایی درک معنای عبارات ساده و پرکاربرد قرآن کریم؛

3- توانایی نسبی تدبر در آیات قرآن کریم به منظور درک ساده و اولیه دقایق و ظرائف مفاهیم آیات، بدون آموزش تخصصی علوم قرآنی؛

4- انس مستمر و دائمی با قرآن کریم، به نحوی که دانش آموزان، اهل خواندن و تفکر در قرآن باشند و ابن امر را الزمه تربیت دینی و اعتلای هویت الهی خویش بدانند. »

ه - اهداف آموزش عمومی قرآن

در این سند مصوب که اتفاقاً توسط شورای توسعه فرهنگ قرآنی به تصویب رسیده است، بر نه هدف تأکید شده و برنامه ریزی آن برعهده وزارت آموزش و پرورش به عنوان دبیرخانه کمیسیون آموزش عمومی قرآن است.

چند سؤال : با توجه به اسناد و مطالب فوق :

1- آیا برگزاری این سطح از مسابقات دانش آموزی، اصولاً با وظایف و مأموریت های ذاتی وزارت آموزش و پرورش سنخیت دارد ؟

2- آیا این مسابقات ( با توجه به این که به نام « فوق برنامه »، حاشیه از متن پر رنگ تر شده است ) با اهداف، برنامه و محتواهای درسی و آموزش رسمی مطابقی دارد ؟

3- آیا به آسیب های این گونه فعالیت های تبلیغی و ترویجی که بدون پشتوانه آموزش برگزار می شود، فکر می شود ؟

4- آیا اجرایی کردن مصوبه اهداف آموزش عمومی قرآن با اعتبارات ده ها میلیاردی را باید از مسابقات - که علی القاعده آخر شاهنامه است - شروع کرد ؟

5- آیا اولویت های شورای توسعه فرهنگ قرآنی و کمیسیون آموزش عمومی قرآن نباید آموزش معلمان، تجهیز مدارس ( محروم)، پوشش اجرای کامل برنامه های درسی در تمام مدارس؛ و نظارت بر حسن اجرای آن باشد ؟

6- آیا بین این نوع فعالیت با راه اندازی ده هزار مدرسه قرآنی ( صرف نصب تابلو بر سر در مدارس ) و طرح ملی حفظ ( صرف معرفی دانش آموزانی که خودشان هم از حافظ بودنشان خبر نداشتند. ) و صرف نخبه گرایی به جای آموزش و معرفی قاریان و حافظان سایر مؤسسات و جلسات قرآنی به نام محصولات وزارت آموزش و پرورش ( مسابقات بین المللی ) با هم فرق دارند ؟

7- آیا تمرکز بر « نخبه گرایی » به جای آموزش همگانی می تواند با بیش از 5/99 ( نود و نه و نیم ) درصد دانش آموزان که با این سطح از مسابقات هیچ نسبتی ندارند؛ مطابقت داشته و اثر بخش باشد.

8- عایدی و برونداد این سطح از مسابقات در مقابل هزینه های کلان آن برای آموزش و پرورش چقدر است.

زنگ خطر

حضرت رسول صلّی الله علیه و آله فرمودند : «فَاِذَا التَبَسَت عَلَیکُمُ الفِتَنُ، کَقِطَعِ اللَّیلِ المُظلِمِ،فَعَلَیکُم بِالقُرآنِ » (هرگاه آشوبها، چون شب تار ، شما را فرا گرفت، به قرآن روی آورید. ) اصول کافی، ج2 ،ص599

این حدیث مشهور گویای آن است که علی القاعده فعالیت های قرآنی ما باید بتواند نسل امروز و فردای کشور را در برابر شبیخون و تهاجم فرهنگی غرب صیانت و هدایت کند. اگر چنین نیست قطعاً اشکالاتی در کار وجود دارد؛ که نیازمند بررسی دقیق و بازنگری و اصلاح برنامه هاست. بی توجهی به آموزش عمومی قرآن کریم در مدارس، وضعیتی شبیه جنگ احد را به وجود می آورد. در آیه 152 سوره آل عمران می خوانیم : در آن روز مسلمانان تنگه استراتژیک و حساس را به طمع جمع آوری غنایم رها کردند و در نتیجه متحمل آن شکست سهمگین شدند. در حالی که خداوند می خواست آن ها را مانند جنگ بدر،از نزد خود یاری بزرگ تری برساند. اما آنان دستور پیامبر را نادیده گرفتند.

جمع بندی :

شاید باید همه ما در محضر عظیم قرآن کریم ابراز شرمندگی کنیم. زیرا به برکت نظام مقدس اسلامی و خوش شهیدانمان و نیز با داشتن نعمت عظمای رهبری و هم چنین با وجود تحقق بسیاری از آرزوهایمان ( مانند تشکیل شورای توسعه و معاونت قرآنی، کمیسیون آموزش عمومی قرآن، اهداف مصوب آموزش عمومی قرآن، اعتبارات خوب قرآنی و ... ) و نیز داشتن جامعه قرآنی با اخلاص و پر تلاش، اما به دلیل فقدان وحدت اندیشه در مدیران و نبود انسجام در عمل مجریان به بی راهه رفته و می رویم.

امروز دیگر حجتی برای توجیه مهجوریت قرآن در کشور نداریم. در این زمینه مسئولیت آموزش و پرورش از همه سنگین تر است؛ زیرا سنگ بنای تربیت و آموزش قرآن در آن نهاده می شود و دیگران باید آن را کامل تر و زیباتر و مرتفع تر گردانند.اگر به راستی وزارت آموزش و پرورش ( به عنوان مسئول اصلی آموزش عمومی قرآن کشور ) به مأموریت ذاتیش عمل می کرد، و حواشی را از متن پر رنگ تر نمی دید، دیگر نباید مشکلی به نام ناتوانی روخوانی و روان خوانی را در آحاد ملت شاهد می بودیم. و دیگر سایر مؤسسات قرآنی نباید در این زمینه هزینه های مجدد می کردند.

اگر به نیمه خالی این لیوان نگاه کنیم می بینیم که آسیب های فراوان این گونه تحرکات تبلیغی و ترویجی بسیار بیش تر از مزایایی است که ما آرزویش را در سر می پرورانیم. کلیشه شدن فعالیت های قرآنی، بی ارتباط بودن این گونه فعالیت ها با نیاز و ذائقه های اغلب دانش آموزان، بالا بودن سطح مسابقات و در نتیجه خارج از دسترس بودن آن، بی توجهی معلمان و خانواده ها به آموزش ها و فعالیت های قرآنی در اثر تعدد برنامه های تکراری و موازی و ... تنها بخش کوچکی از واقعیت جامعه است.

سخن پایانی

ما در برابر قرآن کریم شرمنده ایم تا زمانی که بر خلاف اسناد تحولی، به نام آموزش قرآن،تکنیک ها و هنرهای قرآنی را جایگزین « تربیت قرآنی دانش آموزان» می کنیم.امام صادقعلیه السلام( در دعای شروع تلاوت قرآن ) مسلمانان را از « قرائت هَذر» پرهیز دادند و در تفسیر آیه 121 سوره بقره در مزمت آنان که حق تلاوت را رعایت نمی کنند،فرمودند : « ماهُوَوَاللهِ بحِفظِآیاتِهِوَسَردِحُروفِهِ،وَتِلاوَتِسُوَرِهِوَدَرسِاَعشارِهِوَاَخماسِهِ،حَفِظواحُروفَهُوَاَضاعواحُدودَهُ ...»( به خدا سوگند کهحق تلاوت قرآن به حفظ آیات و پشت سر هم خواندن حروف و کلماتش و تلاوت سوره ای و مطالعه حواشی و هوامش آن، نیست.حروف و کلماتش را حفظ می کردند و حدود و معانیش را فرو گذاشتند. ...)

ما در مقابل روح ملکوتی امام خمینی ره مسئولیم که فرمودند : « تربیت باید تربیت قرآنی باشد و بچه های ما باید تربیت قرآنی بشوند.» چرا که خود ایشان در کتاب آداب الصلاه فرمودند : « آیا اگر غالب عمر خود راصرفدرتجویدوجهاتلغویهوبیانیهوبدیعیه آن کردیم، این کتابشریف را از مهجوریت‌بیرون آوردیم؟ آیا اگر قرائات مختلفهوامثال آن را فراگرفتیم، ازننگ هجران از قرآن خلاصی پیدا کردیم؟ آیا اگر وجوه اعجاز قرآنوفنون محسنات آن را تعلمکردیم، از شکایت رسول خدا صلی الله علیهوآلهوسلم مستخلص شدیم؟ هیهات! کههیچ یک از این امور مورد نظر قرآنومنزل عظیمالشان آن نیست. ... »

ما شرمنده قرآنیم که در آموزش و پرورش مسابقات قرآنی را برگزار می کنیم که کاری برای آموزش قرائت و حفظش نکرده ایم. « صادقانه بگوییم : » زیرا وظیفه ای هم در این زمینه نداشته ایم.

ما شرمنده قرآنیم اگر قرآنرا ابزار تبلیغ و ترویج خود و اطرافیانمان قرار دهیم. فراموشمان نشود که روزی قرآن بر سر نیزه شد، تا سر قرآن ناطق بر نیزه شود و بر سر نیزه قرآن خواند، تا قرآن بماند. ( و فدای آن سری که بر نیزه رفت، تا قرآن بر سر نیزه نرود.) یاد روزی باشیم که پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله قرآن کریم را در یک دست گرفته و با دست دیگرش به امتش اشاره می کند و به گلایه به محضر الهی شکوه می کند که : « یارب ! انّ قوم اتخذوا هذا القرآن مهجورا »

والسلام

بازدید 101 بار آخرین ویرایش در پنج شنبه, 31 فروردين 1396 ساعت 11:58
Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.




عناوین روزنامه‌های امروز

یادداشت ها و مقالات

گزارش تصویری








بامی1

بامی2


  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی
  • تصاویری از راهپیمایی روز جهانی قدس در بجنورد / عکس ها : ایمان غلامی